Of voer het referentienummer van de job in

Ontslagen – wat nu?

De beslissing is genomen. Helaas, maar het is niet anders. Op de eerste dag zie je het allemaal even niet meer zitten, op de tweede dag sta je klaar om in actie te komen. Wie weet wat deze nieuwe situatie voor jou allemaal in petto heeft? Een nieuwe uitdaging? Geef toe – het is al een tijdje geleden dat je je nog zo opgepept hebt gevoeld! Geloof in jezelf en straal zelfvertrouwen uit…

Wat nu?

Je zit dus thuis. Op de eerste dag gun je jezelf wat rust, maar niet meer dan één dag. Er is werk aan de winkel, je moet plannen maken en, het belangrijkste van al, je moet jobs wegkapen. Want er zijn jobs – veel jobs.

Als je een ontslagvergoeding hebt ontvangen, dan weet je wellicht al wat je met het geld zult doen. Investeren, uitgeven, je schulden afbetalen, maakt niet uit – zolang je maar geen overhaaste beslissingen neemt.

Ontslagconsultants, mensen die ontslagen werknemers beroepshalve adviseren, beklemtonen dat het belangrijk is om stil te staan bij de impact van je ontslag, niet enkel op jezelf, maar op je gezin en je naasten. Als je ‘in shock’ bent, kun je last hebben van een algehele apathie of gebrek aan concentratie, maar ook van slapeloosheid of hoofdpijn door stress.

Daarom moet je goed beseffen dat je actief moet blijven, wil je een goed gevoel hebben over jezelf en over je situatie. Concentreer je op de toekomst en ga vastberaden op zoek naar een job. Denk na over je verdere carrière – waar wil je staan over vij, of tien jaar?

‘Raakvooral niet in paniek’, zegt Peter Stansbie, ontwikkelingsverantwoordelijke bij ATM Consulting, een bedrijf dat mensen adviseert die werden ontslagen. ‘Veel mensen worden ooit ontslagen en er zullen altijd ontslagen vallen – maar het leven gaat door en er liggen veel banen voor het oprapen.'

Je kunt alvast beginnen met even afstand te nemen en je situatie nuchter te bekijken.  Eerst moet je beseffen dat je niet alleen bent,' zegt Peter. ‘Zet alles op een rijtje, je gedachten, je vaardigheden en je mogelijkheden – neem wat afstand, zoek wat ruimte en zet alles op papier of zoek iemand met wie je kunt praten – of beide.’

Heel wat mensen bevestigen dat hun ontslag in zekere zin de aanzet was voor veel koerswijzigingen waarmee ze al langer speelden. ‘We hebben het allemaal zo druk met ons werk dat we ons nooit afvragen of we eigenlijk wel doen wat we graag zouden doen,’ zegt Peter. ‘Als je kunt vermijden dat je in paniek raakt en als je jezelf wat tijd en ruimte kunt geven, dan zul je zien dat ontslag meer een mogelijkheid dan een probleem is. Je hebt nog andere opties dan terug te keren naar hetzelfde soort werk. Veel hangt af van je leeftijd en financiële mogelijkheden. 

Niemand moet me

Het is normaal dat je negatieve gedachten hebt en dat je bang bent of werkgevers wel staan te springen om iemand aan te nemen die is ontslagen. Maar volgens Peter Stansbie zijn die gedachten onterecht. ‘In toenemende mate hebben mensen op alle niveaus een zekere ervaring met ontslag – omdat het henzelf of mensen in hun omgeving ook al is overkomen,’ zegt hij. ‘Aan ontslag is niet langer het stigma verbonden van weleer. Je moet je concentreren op de positieve punten van je cv en die vanuit psychologisch standpunt bekijken.’

Als je denkt dat je vooruitzichten op werk worden gedwarsboomd omdat je ontslagen bent, denk dan hier eens over na: waarom werd je in de eerste plaats aangenomen? Iemand heeft in jou geïnvesteerd omwille van jouw waarde. Het is niet omdat je de laan bent uitgestuurd dat je nu automatisch minder waard bent in de ogen van anderen.

Volgens Geraldine Maxwell, HR-manager voor een uitgeversmaatschappij, kan het feit dat je onmiddellijk beschikbaar bent, zelfs in je voordeel spelen. ‘Tegenwoordig nemen heel wat bedrijven mensen aan die eerst als uitzendkracht voor hen hebben gewerkt, een optie die voor werknemers met een vast contract onhaalbaar is. Wanneer je net ontslagen bent, kun je onmiddellijk de markt op, tenzij je een opzegtermijn in acht dient te nemen, wat ongewoon is. Zelfs voor gewone vaste betrekkingen kun je op de arbeidsmarkt van vandaag aantrekkelijker zijn voor potentiële werkgevers omdat er geen kans is op een tegenbod. Ze zullen wel moeten wedijveren met alle andere werkgevers die in jou geïnteresseerd zijn.’

Vrijwillig ontslag - de opties

Vrijwillig ontslag kun je zien als een financieel interessant buitenkansje. Maar let toch altijd goed op als je zoiets overweegt. Je krijgt de kans tot vrijwillig ontslag bijvoorbeeld wanneer een onderneming een aantal werknemers wil laten afvloeien. In plaats van mensen te ontslaan, bieden ze hen de kans om ontslag te nemen in ruil voor een mooie ontslagregeling. Dat is voor een onderneming een dure manier om het werknemersbestand te verkleinen. Doorgaans zijn het werknemers met veel anciënniteit die de kans krijgen om er gebruik van te maken. Maar als je een aanvraag tot vrijwillig ontslag indient, is het helemaal niet zeker dat je het ook krijgt. Het is immers het voorrecht van de onderneming om vrijwillig ontslag al dan niet toe te kennen. Als je aanbod wordt afgewezen, kan dat ingrijpende gevolgen hebben voor de manier waarop je werkgever jou inschat.

Als je een oudere werknemer bent, kun je in aanmerking komen voor vervroegd pensioen. Hoewel dat in eerste instantie wel een aantrekkelijke optie lijkt, is het in werkelijkheid een harde beslissing om te nemen. Geraldine Maxwell meent dat het vaak moeilijker is voor oudere collega’s dan voor hun jongere tegenhangers. ‘Aanvankelijk zien ze het vervroegd pensioen wel zitten, maar wanneer het realiteit wordt, weten ze het plotseling niet meer. Willen ze echt al die vrije tijd? Kunnen ze het zich veroorloven om met pensioen te gaan wanneer hun kinderen nog studeren? Welke impact zal het missen van hun laatste werkjaren op hun latere leven hebben? ‘

‘Als een periode van ontspanning eerder in zicht komt dan gepland, kan die vrije tijd omslaan in een periode van stress.’

Overdraagbare vaardigheden

Overdraagbare vaardigheden zijn een hot item, maar wat wordt er precies mee bedoeld?

In wezen is een overdraagbare vaardigheid een vaardigheid die je hebt verworven in een bepaald type job, maar die makkelijk in een andere omgeving zou kunnen worden toegepast. We geven een voorbeeld. Als je dagelijks met klanten in contact bent gekomen en je hebt daar een duidelijke aanleg voor, dan is het best mogelijk dat je met die vaardigheid ook in een callcenter of een winkelcentrum terecht kunt.

Hoe voel ik me? Wat kan ik? Dat zijn heikele vragen waarvoor je diep in je ziel moet graven. Maar als je daarin slaagt, levert het je wellicht een veel beter gevoel over jezelf op. Het eerste wat je moet doen bij die zelfanalyse is elke bescheidenheid overboord gooien – daar heb je toch niks aan en de kans is klein dat iemand ooit jouw lijste met talenten te zien krijgt. Daarna probeer je de vaardigheden te definiëren die je dagelijks in je job gebruikt hebt, hoe ze het bedrijf geholpen hebben, en als dat helpt, waarom je denkt dat je ze verkeerd hebt aangewend toen ze je lieten gaan. Dit zijn jouw vaardigheden en vanaf nu hoef je alleen maar aan te tonen hoe je die vaardigheden in je verdere carrière zult gebruiken.

Volgens Peter Stansbie is het identificeren van iemands overdraagbare vaardigheden een kwestie van ‘out of the box’ denken – inclusief de hulp van iemand anders inroepen. 'Als je ontslag deel uitmaakt van een collectief ontslag of als je ontslagen werd door een grote onderneming, krijg je meestal hulp,' zegt hij. ‘Is dat niet het geval, dan staan er massa’s consultants voor je klaar die opgeleid zijn om samen met jou je vaardigheden te bepalen en te kijken hoe die in andere vakgebieden kunnen worden geïmplementeerd. Bovendien moet je voor alles openstaan,’ zegt hij. ‘Zelfs voor werk in het buitenland of in een andere industrietak – je moet alle mogelijkheden overwegen.’

Als deze zelfanalyse geholpen heeft, zou je nu al een beetje moeten weten welke richting jouw zoektocht zal uit gaan. Het komt erop aan iemand te vinden die je kan helpen om vooruit te komen. Vaak word je overvallen door een schuldgevoel wanneer je vrienden om hulp of advies vraagt over je carrière. Dat gevoel moet je negeren want iedereen is weleens bang geweest om zijn baan te verliezen. Bovendien ben je nu supergemotiveerd en kunnen ze jou misschien helpen! Dus geen excuses, haal je adresboek boven en begin maar rond te bellen.

Pluk de dag

Bovenal is het essentieel om proactief te blijven handelen. Maria Walker werkte voor een klein PR-consultingbedrijf toen ze ontslagen werd. ‘Ik herinner mij die dag als was het gisteren. Het was mijn eerste job na de universiteit en toen dacht ik naïever over werken dan nu. Het nieuws kwam dan ook hard aan.’

‘Ik werd naar kantoor geroepen, waar de twee directeuren me vertelden dat ze zouden saneren omdat het klantenbestand aan het inkrimpen was. Jammer genoeg moest ik de firma verlaten!'

‘In eerste instantie raakte ik in paniek. Ik had het sowieso al moeilijk om de huur te betalen. Hoe zou ik in hemelsnaam kunnen rondkomen in Londen zonder baan? Ik voelde me ook nutteloos, alsof ik gefaald had bij mijn eerste poging om mezelf te bewijzen.’

‘Ik ben met een vriend gaan lunchen, ik heb alles op een rijtje gezet en ik heb mijn hart gelucht. Toen ik thuiskwam, heb ik mijn cv naar zoveel mogelijk bureaus gestuurd. Twee dagen later werd ik gebeld door een uitgever; nog eens twee weken later kreeg ik de kans om te beginnen bij een startende internetonderneming die toevallig op zoek was naar een marketing executive! Een maand later had ik een vast contract op zak, had ik bakken cash dankzij mijn ontslagvergoeding en had ik een boeiende baan. Ik was verheugd met het resultaat!’

Tijdens sollicitatiegesprekken

Een ander belangrijk punt tijdens sollicitatiegesprekken is het omgaan met vragen over ontslag. Ontslagen worden is niet ongewoon in de snel veranderende zakenwereld van vandaag. Daarom maakt de interviewer waarschijnlijk geen punt van je ontslag. Als het ter sprake komt, is het aangeraden om de situatie zo eenvoudig mogelijk uit te leggen, te schetsen wat je functie bij je vorige werkgever was, en dan de aandacht te vestigen op je meerwaarde voor je potentiële nieuwe werkgever. Volgens Maria Walker was haar ontslag nooit een probleem voor werkgevers. ‘Natuurlijk werd de vraag gesteld, maar er werd nooit negatief over gedaan, noch door mij, noch door de persoon die tegenover me zat.’

De houding en het doorzettingsvermogen van Maria zijn toonaangevend voor de wijze waarop een ontslag door je huidige werkgever de deur kan openzetten voor nieuwe kansen. Zij zegt: 'Ik was verbaasd en trots tegelijk. Wat goed dat ik op zo’n korte termijn zo’n resultaat had geboekt. Twee jaar later werk ik nog steeds voor de start-up onderneming. Ik werd gepromoveerd tot marketingmanager en heb ondertussen een schat aan ervaring over on line marketing opgedaan.’

‘Ontslagen worden boezemt mij niet langer angst in. Als het opnieuw zou gebeuren, zou ik proactief en doelgericht blijven denken en handelen. Volgens mij is het belangrijk om ontslag niet persoonlijk op te vatten maar het vanuit een extern perspectief te bekijken. Zie het als een een kans om je carrière te verbeteren, dat extra zetje dat je nodig had!’